Sinds het uitbreken van de economische crisis is de consument terughoudend met lenen, constateert het CBS. In totaal leenden consumenten in de eerste drie kwartalen 972 miljoen euro minder. Vooral financieringsmaatschappijen hadden hier last van. Consumenten leenden bij deze instellingen 615 miljoen euro minder dan een jaar eerder. Dat is een daling van 20 procent.

Dat heeft mogelijk serieuze repercussies voor de financiële basis van Porsche, op basis waarvan het leningen aanging. Leningen ga je doorgaans aan op basis van opgestelde toekomstscenario’s. Afhankelijk van de uitkomsten van die scenario’s, wegen banken hun risico’s en bepalen ze de rentepercentages.

Kredietcrisis
Geld lenen om Volkswagen te kopen ging goed, totdat de kredietcrisis uitbrak en de automarkt inzakte. Toen wilden de banken die Porsche geld hadden geleend graag meer garanties voor het lenen. De overname van Volkswagen was nog niet rond. De inkomstenkraan aan de kant van Porsche ging binnen korte tijd flink minder snel lopen, waardoor Porsche moeilijk kan voldoen aan de rente op leningen.

Porsche probeert nu overal geld vandaan te schrapen. Het bokste een herfinanciering van ongeveer 10 miljard euro bij elkaar bij een bankenconsortium, tegen onbekende - maar vermoedelijk hoge - rentepercentages. Het had ongeveer 12,5 miljard euro nodig, en kwam dus 2,5 miljard te kort.

‘Het gesternte is dan ook bijzonder gunstig’, roepen kapitaalmarktspelers in koor. De premie die bedrijven moeten betalen boven de risicovrije rentevoet (lees de rente waartegen de Nederlandse staat leent) is historisch hoog. Dat trekt beleggers.

Aan de andere kant is de basisrente, de risicovrije rentevoet, zo laag dat bedrijven ondanks de opslag toch tegen een aanvaardbare rente kunnen lenen. De prijs die bedrijven nu moeten betalen leidt doorgaans niet tot een hogere gemiddelde vermogenskostenvoet, ofwel het brengt hun investeringsmogelijkheden niet in gevaar.

Secundaire markt

‘Januari wordt de drukste emissiemaand ooit voor de Europese bedrijfsobligatiemarkt. We naderen deze maand de euro 50 mrd aan nieuw uitgegeven leningen‘, zegt Evert Blom, portfoliomanager bedrijfsobligaties bij de Zwitserse vermogensbeheerder voor instituten en vermogende particulieren Lombard Odier. Amsterdam is het obligatie-expertisecentrum van deze private bank.

Een opvallende partij als kopers van deze vloed van leningen zijn de particulieren. Zij kochten 5% van de euro 750 mln grote vijfjarige lening van KPN en 2% van de eveneens euro 750 mln grote tienjarige lening, meldt ING dat een van de vier banken was die de twee KPN-leningen dinsdag naar de markt brachten. ‘Met name in de secundaire markt (de handel van bestaande leningen op de beurs, red.) zijn de particulieren actief’, vult een obligatie-expert van SNS Securities aan.

Hogere risicopremie

Alle seinen staan op groen voor de bedrijfsobligaties. Beleggers krijgen een premie van 2%, oplopend tot 5% boven het ijkpunt in de markt dat vaak de rente op staatsleningen is.

De risicopremie die beleggers vragen als zij in een lening willen beleggen, is momenteel hoog. In die premie is het mogelijke faillissementspercentage van de uitgevende bedrijven ingeprijsd. ‘Die ingeprijsde faillissementen zijn echter hoger dan in het zwartste scenario is gebleken, namelijk het aantal faillissementen tijdens de depressie in de jaren dertig’, aldus Blom van Lombard Odier.

Zeggenschap
Daarnaast komen er beperkingen op de beloningen van bestuurders, en zullen de bedrijven een duidelijk herstructureringsplan moeten presenteren voor het einde van het eerste kwartaal van 2009

Schoon
De lening zal gefinancierd worden uit fondsen die het Amerikaanse Congres vorig jaar beschikbaar stelde voor de autosector om te investeren in de productie van schonere auto’s.

Kalender

Het Agentschap maakte tevens de uitgiftekalender voor het eerste kwartaal van 2009 bekend. In 2009 vinden per maand in beginsel twee DSL-veilingen plaats. Op de tweede dinsdag vindt steeds de reguliere veiling plaats, op de vierde dinsdag de ‘off-the-run’-faciliteit. In het eerste kwartaal worden twee nieuwe staatsleningen gelanceerd. In januari wordt een nieuwe 3-jaars obligatie geplaatst via een reguliere toonbankveiling. Deze lening wordt in maart heropend. Een nieuwe 10-jaars DSL zal in februari via de Dutch Direct Auction worden geplaatst.

1. Zitten we nu in een recessie?

Nee, zover is het nog niet. De jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek gaan over het tweede kwartaal van dit jaar. Toen was er nog 3 procent groei. Hoe het de afgelopen drie maanden ging, is nog niet bekendgemaakt. Het is wel de verwachting dat de groei van de economie in het derde en vierde kwartaal laag zal zijn. Ook volgend jaar zal er waarschijnlijk nog sprake zijn van groei, niet van krimp. Voor de goede orde: bij een recessie krimpt de economie twee kwartalen achter elkaar. Volgens die definitie dateert de laatste recessie alweer van begin jaren tachtig. In totaal kromp de economie over de jaren 1980, ’81 en ’82 met bijna 5 procent. Dat hebben we daarna niet meer meegemaakt.

2. Is Nederland een uitzondering?

Nederland doet het in vergelijking met omringende landen best goed. Zo heeft Nederland het minste aantal werklozen in de eurozone: 2,6 procent terwijl het gemiddeld bijna 7 procent is. In het hele eurogebied werd in het tweede kwartaal al een krimp van de economie van gemiddeld 0,2 procent gemeten. Van de eurolanden zijn Ierland en Frankrijk al beland in een recessie, Italië en Duitsland zijn onderweg. In vergelijking daarmee ziet onze situatie er nog niet zo slecht uit.

3. Maar je ziet wel dat bedrijven mensen ontslaan!

Zeker. Het lijkt erop ondernemingen snel reageren op de veranderingen. Sneller dan in de vorige periode van economische malaise in 2002 en 2003. Zo snijdt DAF waarschijnlijk honderden banen weg. Heel vervelend voor de mensen die hierdoor op straat komen te staan, maar door vlug in te grijpen, kunnen bedrijven voorkomen dat ze diep in de rode cijfers raken.

Of een onderneming vlot kán bezuinigen, hangt ook sterk af van het soort bedrijf. Voor een bedrijf met veel contractanten en flexibele werknemers is het gemakkelijker dan voor een bedrijf dat veel personeel in vaste dienst heeft. Van de beursgenoteerde Nederlandse bedrijven blijken KPN, ASML, SBM Offshore en TomTom goed bestand te zijn tegen forse tegenslag, zo bleek uit een onderzoek van SNS Securities dat vorige week verscheen.

4. Wat moet ik nu doen?

Wie een baan heeft, doet er in het algemeen goed aan lekker te blijven zitten. Wie een vast contract bij zijn werkgever kan krijgen, kan dat aanbod het best met beide handen aangrijpen. Zelfstandigen doen er goed aan hun risico’s te spreiden door niet te zwaar te leunen op één opdrachtgever.

5. Kan ik geld blijven uitgeven of moet ik gaan sparen?

Het zou het beste zijn als iedereen gewoon doorging met spullen kopen, uit eten gaan en op reis gaan. Dan blijft de economie draaien. De werkelijkheid is dat mensen toch voorzichtiger worden: ze maken hun spaargeld niet op, ze stellen de aankoop van de nieuwe auto/keuken of die verre reis uit.

Ook gaan mensen minder vaak of minder duur uit eten en kopen minder luxeproducten. In het toerisme en de autoindustrie is daardoor nu al te merken dat het minder goed gaat. En bij de uitzendbureaus natuurlijk. Tijdelijk personeel staat als eerste op straat als het slecht gaat.

De horeca gaat merken dat hun klanten spaarzamer zijn: de prijzen stijgen nog steeds, maar consumenten geven aan dat zij van plan zijn om minder uit eten te gaan. In een enquête van de Postbank van vorige week onder 37.000 klanten blijkt dat bijna de helft minder uit eten gaat dan vorig jaar.

6. Is er ook goed nieuws?

Zeker. Wie voor brandstof aan de pomp staat, krijgt meer liters voor zijn euro. Ook kleding is al jarenlang niet in prijs gestegen. Ook de voedselprijzen gaan niet meer zo hard omhoog. De inflatie lijkt over de hoogste piek heen te zijn. De prijsstijging komt in 2009 waarschijnlijk minder hoog uit (2,7 procent) dan eerder gedacht. De loonstijging zal komend jaar volgens het Postbank Economisch Bureau gemiddeld uitkomen op 3,3 procent. Dat betekent dat de koopkracht toch nog redelijk goed uitpakt volgend jaar voor de meeste mensen.

7. Wat is nu het grootste gevaar?

Het is bedreigend voor bedrijven dat zij nu moeilijker leningen kunnen krijgen bij banken. Ook geld ophalen op de beurs is nu veel ger geworden. Ondernemingen die zijn opgeslokt door opkoopfondsen, zoals Hema, voelen de problemen extra sterk. Zij hebben grote leningen op hun balans staan en zijn vaak amper in staat die af te lossen. Dit soort bedrijven worden met hogere kosten geconfronteerd als zij de leningen tegen minder gunstige voorwaarden moeten herfinancieren. Door de hoge schuldenlast hebben de ondernemingen weinig buffers om tegenvallers op te vangen.

Op zondag en maandag lanceerden veel Europese landen noodmaatregelen om de financiële sector op de been te houden. Er werd meer dan een biljoen euro beschikbaar gesteld om banken van kapitaal te voorzien en leningen van banken onderling te garanderen. Daarmee hoopt de internationale gemeenschap dat het gat in de financiële bloedsomloop gedicht is.

Geldverkeer

Bij een grote Nederlandse bank merken ze dat het geldverkeer tussen banken “mondjesmaat op gang komt”. De problemen bij banken zijn door de Europese maatregelen volgens een bron bij deze niet nader te noemen instelling “voor een heel eind” weggenomen. Ook de Nederlandse Vereniging van Bank (NVB) “ziet de eerste voorzichtige positieve signalen”, zo stelde een woordvoerster. Dat is met name het geval bij kredieten met een korte looptijd, aldus de woordvoerster.

Euribor-rente

Van der Stee constateert dat de noodmaatregelen ook van invloed zijn geweest op de tarieven waartegen banken elkaar geld lenen. “Vorige week donderdag stond de rente voor een driemaandse lening op 5,39 procent, een hoogtepunt. Na het weekend is het tarief gezakt naar 5,17 procent.”

In Europa heet het tarief waartegen banken elkaar geld lenen de Euribor-rente. Financieringen die banken elkaar verstrekken, zijn gebaseerd op dit tarief. Banken die worden vertrouwd betalen lagere tarieven, terwijl banken waarover twijfels zijn juist een opslag betalen op dat tarief.

Balansproblemen

Hoewel Van der Stee ziet dat de geldmarkt redelijk vlot is getrokken, zijn alle problemen volgens hem nog niet uit de wereld. “Geld is weer beschikbaar, maar veel banken hebben nog steeds balansproblemen. Zij zullen weifelachtig zijn bij het uitlenen van geld aan consumenten en bedrijven.”

Ook kunnen banken de komende tijd klappen krijgen uit een andere hoek. “Er is veel gesproken over verpakte leningen gebaseerd op Amerikaanse hypotheken. Maar er zijn ook veel van dit soort producten in omloop die zijn gebaseerd op creditcard- en autoleningen. Problemen daarmee komen eraan.”

Normaal gesproken is de rente op leningen hoger dan de spaarrente, maar die van de IB-Groep is op dit moment juist lager. Daarom loont het geld te lenen en op een spaarrekening zetten. Dat levert meer dan vijf procent rente op, waar de rente die de IB-Groep in rekening brengt op 4,17 procent komt, aldus het dagblad.

Het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) beaamt in de gratis krant dat ook recent afgestudeerden, die de eerste twee jaar na hun studie nog niet verplicht zijn hun lening af te lossen, geld kunnen verdienen. Toch propageert het Nibud niet om met geleend geld te sparen. "Het blijft een schuld die je terug moet betalen en je weet niet wat er volgend jaar met de rente gebeurt", zegt een woordvoerder in de krant. De 4,17 procent die de IB-Groep rekent geldt namelijk tot eind dit jaar. Dan wordt de rente voor volgend jaar vastgesteld. Het Nibud adviseert studenten de rentestanden goed in de gaten te houden en het geld niet voor langere tijd vast te zetten.

De Persoonlijke lening
Mensen lenen bij een persoonlijke lening leent men veelal een zeker bedrag waarmee men een grote aankoop financiert. Tijdens de hele looptijd van de lening blijft de rente ongewijzigd en blijft de rente op een van tevoren afgesproken hoogte. Een groot voordeel voor de kredietnemer is dus dat deze precies weet wat hem te wachten staat. Omdat de gefinancierde aankoop meestal niet zo lang meegaat wordt de looptijd van de lening dan ook beperkt. Op deze manier is gewaarborgd dat men niet jarenlang betaald voor iets dat er niet meer is. Online een lening berekenen is het tegenwoordig mogelijk

Als voorbeeld: een tweedehandse Nissan met 350.000 km gereden gaat geen 25 jaar meer mee, daarom is een persoonlijke lening met een beperkte looptijd meer verantwoord. Een groot voordeel van een persoonlijke lening is dat men altijd weet wat te wachten staat. Van tevoren is er duidelijkheid wat de hoogte van de maandtermijnen zullen zijn over de gehele looptijd. Bij een persoonlijke lening kunnen de reeds afgeloste bedragen niet telkens weer opnieuw worden opgenomen.

Doorlopend krediet
Bij een doorlopend krediet is het mogelijk dat het geleende bedrag gedurende de gehele looptijd telkens weer geheel of gedeeltelijk worden opgenomen. De rente wordt berekend aan de hand van het saldo van het krediet dat nog openstaat. Er is geen van tevoren afgesproken looptijd waarbinnen het doorlopend krediet moet worden terugbetaald. Zolang men  het doorlopend krediet blijft aflossen, is het mogelijk dat men geld opneemt wanneer men dat wil. Het verloop van  het doorlopend krediet is van tevoren dan ook niet vast te stellen. Met een doorlopend krediet heeft men altijd geld over voor onverwachte uitgaven. Maandelijks betaalt men rente en tevens een gedeelte aflossing. Hierdoor veranderd steeds looptijd voor het aflossen van  het doorlopend krediet. De looptijd wordt immers weer anders wanneer men geld opneemt van het krediet. Een doorlopend krediet kent veel varianten zoals de Kredietkaart’, de aflossingsvrije variant met een spaarpolis, het WOZ-krediet en winkelpassen zoals Primeline.

Om te voorkomen dat men altijd aan het doorlopend krediet vast blijft zitten moet men ervoor zorgen dat er altijd wordt afgelost op  het doorlopend krediet. Men moet dus iedere maand op tijd betalen. Op deze manier is het mogelijk om op broodnodige momenten geld op te kunnen nemen, waar het doorlopend krediet eigenlijk voor is bedoeld.